Nguyên nhân tụt lợi khi niềng răng và cách khắc phục hiệu quả

Tụt lợi khi niềng răng là một trong những biến chứng phổ biến mà không ít bệnh nhân chỉnh nha gặp phải. Tình trạng này không chỉ gây mất thẩm mỹ với hàm răng dài hơn, lộ chân răng rõ rệt mà còn tiềm ẩn nhiều bệnh lý răng miệng nguy hiểm như viêm nha chu, lung lay và thậm chí mất răng. Theo thống kê của Journal of Periodontology, có khoảng 10 – 12% bệnh nhân chỉnh nha gặp phải tụt lợi ở mức độ khác nhau nếu không được chăm sóc đúng cách.

Dấu hiệu tụt lợi khi niềng răng

Để xử lý kịp thời, bạn cần nhận biết sớm những biểu hiện thường gặp. Mỗi dấu hiệu đều cho thấy mô nướu đang chịu tổn thương trong quá trình dịch chuyển răng.

Lộ chân răng, răng trông dài hơn bình thường
Khi lợi tụt xuống, phần thân răng bị lộ rõ, khiến răng trông dài và không còn cân đối. Nếu quan sát kỹ, bạn sẽ thấy khe hở nhỏ xuất hiện ở cổ răng – dấu hiệu rõ ràng nhất của tụt lợi.

Ê buốt răng khi ăn uống
Chân răng vốn được nướu bảo vệ, khi bị hở ra ngoài sẽ khiến ngà răng dễ kích ứng. Người bệnh thường ê buốt khi ăn thực phẩm chua, nóng hoặc lạnh. Tình trạng này nếu kéo dài có thể dẫn đến mòn răng.

Chảy máu nướu khi đánh răng
Đây là dấu hiệu cảnh báo giai đoạn sớm của tụt lợi. Khi nướu yếu và viêm, chỉ cần tác động nhẹ bằng bàn chải hoặc chỉ nha khoa cũng dễ bị chảy máu.

Nướu có dấu hiệu viêm, sưng đỏ
Nướu khỏe mạnh thường có màu hồng nhạt, săn chắc. Khi tụt lợi, nướu chuyển sang màu đỏ, sưng phồng, thậm chí có cảm giác đau nhức mỗi khi nhấn vào.

Nếu thấy đồng thời 2–3 biểu hiện trên, rất có thể tình trạng tụt lợi đã tiến triển và cần được bác sĩ thăm khám càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân niềng răng bị tụt lợi

Tụt lợi khi chỉnh nha thường không đến từ một nguyên nhân duy nhất mà là tổng hợp nhiều yếu tố. Hiểu rõ căn nguyên sẽ giúp kiểm soát hiệu quả hơn.

Lực kéo quá mạnh từ dây cung và mắc cài
Khi bác sĩ tính toán sai lực kéo hoặc siết mắc cài quá chặt, mô nướu và xương ổ răng sẽ chịu áp lực lớn. Theo nghiên cứu của American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics (2019), lực siết vượt ngưỡng an toàn có thể làm tăng nguy cơ tụt lợi lên tới 30% so với ca niềng răng thông thường.

Chăm sóc răng miệng chưa đúng cách
Khí cụ chỉnh nha khiến việc vệ sinh khó hơn nhiều so với bình thường. Nếu không làm sạch kỹ, mảng bám và cao răng tích tụ, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm nướu rồi dẫn đến tụt lợi.

Chưa điều trị dứt điểm các bệnh lý răng miệng trước niềng
Nếu bệnh nhân vẫn còn viêm nha chu, viêm chân răng hoặc sâu răng trước khi niềng mà chưa xử lý triệt để, trong quá trình niềng tình trạng sẽ nặng hơn và dẫn đến tụt lợi nhanh chóng.

Cơ địa và tình trạng nướu yếu
Một số người vốn có nướu mỏng, ít mô mềm nên rất nhạy cảm khi chịu lực từ mắc cài. Ngay cả khi bác sĩ siết lực đúng chuẩn, tụt lợi vẫn có thể xảy ra.

Cách khắc phục tình trạng bị tụt lợi khi niềng răng

Tùy vào mức độ tụt lợi mà bác sĩ sẽ đưa ra giải pháp phù hợp. Điều quan trọng là cần phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm.

Trường hợp bị tụt lợi nhẹ

• Sử dụng bàn chải lông mềm, chải nhẹ nhàng theo chiều dọc để tránh làm tổn thương nướu.
• Kết hợp kem đánh răng giảm ê buốt và gel fluor theo chỉ định bác sĩ.
• Thực hiện cạo vôi răng định kỳ 3 – 6 tháng/lần để loại bỏ mảng bám, ngăn ngừa viêm nướu.
• Bác sĩ có thể điều chỉnh lực siết mắc cài nhẹ hơn để giảm áp lực lên mô nướu.

Trường hợp bị tụt lợi nặng

• Phẫu thuật ghép mô nướu để tái tạo phần lợi bị mất, che phủ lại chân răng. Quá trình hồi phục thường mất 6–8 tuần.
• Trong một số ca nặng, bác sĩ sẽ đề xuất tháo niềng tạm thời hoặc thiết kế lại khí cụ chỉnh nha nhằm duy trì kết quả ổn định.
• Nếu tình trạng tiến triển phức tạp, người bệnh có thể cần kết hợp điều trị nha chu chuyên sâu trước khi tiếp tục chỉnh nha.

Cách phòng ngừa niềng răng tụt lợi

Để hạn chế tối đa nguy cơ tụt lợi, cần lưu ý các biện pháp phòng ngừa ngay từ trước khi niềng.

Chọn bác sĩ chỉnh nha có kinh nghiệm
Kỹ thuật và kinh nghiệm của bác sĩ quyết định 70% kết quả chỉnh nha. Một bác sĩ giỏi sẽ tính toán lực siết hợp lý, hạn chế biến chứng. Theo Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), hơn 2/3 trường hợp tụt lợi nghiêm trọng xuất phát từ điều trị tại cơ sở kém uy tín.

Kiểm tra sức khỏe nướu trước khi niềng răng
Việc điều trị triệt để viêm nướu, nha chu, sâu răng… trước khi gắn mắc cài sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng trong quá trình chỉnh nha.

Chăm sóc răng miệng đúng cách trong suốt quá trình niềng

• Sử dụng bàn chải chuyên dụng cho người niềng, kết hợp chỉ nha khoa và máy tăm nước.
• Hạn chế ăn đồ quá cứng, dính hoặc chứa nhiều đường.
• Súc miệng bằng dung dịch sát khuẩn hoặc nước muối sinh lý để tiêu diệt vi khuẩn.

Tái khám đúng lịch hẹn để điều chỉnh lực siết kịp thời
Trong mỗi lần tái khám, bác sĩ sẽ theo dõi tiến trình dịch chuyển răng và điều chỉnh mắc cài, dây cung phù hợp. Điều này giúp giảm áp lực không cần thiết lên mô nướu và ngăn ngừa tụt lợi.

Tụt lợi khi niềng răng là biến chứng không thể xem nhẹ vì ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai và có thể dẫn tới mất răng vĩnh viễn. Nhận diện sớm dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chính là chìa khóa giúp bạn duy trì kết quả chỉnh nha ổn định, an toàn. Đặc biệt, lựa chọn nha khoa uy tín cùng chế độ chăm sóc khoa học sẽ giúp bạn yên tâm hơn trên hành trình sở hữu nụ cười đẹp toàn diện.