Mọc răng khiến trẻ đau nướu, quấy khóc, sốt và ngủ không yên. Trước tình trạng này, nhiều phụ huynh tìm đến thuốc giảm đau mọc răng cho bé như một giải pháp nhanh chóng. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc và sử dụng sai cách có thể tiềm ẩn rủi ro tổn thương gan, thận, hệ tiêu hoá,… của trẻ.
1. Bé mọc răng có nên uống thuốc giảm đau không?
Bé mọc răng chỉ nên dùng thuốc giảm đau khi thật sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ/dược sĩ. Cha mẹ vẫn nên ưu tiên các biện pháp không dùng thuốc như massage nướu, chườm lạnh, cho trẻ ngậm vòng gặm nướu,… Đồng thời, vỗ về và trấn an đúng cách cũng giúp bé giảm cảm giác khó chịu một cách an toàn và tự nhiên hơn.
2. Khi nào bác sĩ chỉ định dùng thuốc giảm đau cho trẻ mọc răng?
Bác sĩ thường cân nhắc dùng thuốc giảm đau mọc răng khi trẻ quấy khóc dữ dội, đau ngứa nghiêm trọng, sốt trên 38,5°C và ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ. Thuốc chỉ được sử dụng khi các biện pháp không dùng thuốc không hiệu quả và phải tuân thủ đúng liều lượng, hướng dẫn chuyên môn.
3. Các nhóm thuốc giảm đau cho trẻ mọc răng thường được chỉ định
Bác sĩ thường kê các loại thuốc hạ sốt, thuốc giảm đau dạng uống hoặc bôi sau cho bé trong giai đoạn lên răng:
3.1 Thuốc hạ sốt
Thuốc hạ sốt được sử dụng khi trẻ sốt trên 38,5°C trong giai đoạn mọc răng, trong đó Paracetamol là lựa chọn phổ biến. Thuốc có tính an toàn tương đối khi dùng đúng liều theo cân nặng. Nếu trẻ sốt cao kèm theo các dấu hiệu như li bì, hôn mê hoặc co giật,… cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để thăm khám ngay.
3.2 Thuốc uống giảm đau
Các loại thuốc như Acetaminophen, Ibuprofen sẽ được kê đơn khi trẻ đau nướu nghiêm trọng, quấy khóc nhiều, ảnh hưởng đến ăn ngủ. Hai thuốc này có tác dụng giảm đau hiệu quả, song cần dùng đúng liều và không vượt quá số lần khuyến cáo trong ngày.
3.3 Thuốc bôi giảm đau
Bên cạnh thuốc uống, một số thuốc bôi dạng gel hoặc kem cũng được sử dụng để gây tê tại chỗ và giảm đau tạm thời vùng nướu. Một số dòng phổ biến hiện nay có thể kể đến:
- Anbesol: Có tác dụng gây tê tại chỗ nhằm giảm cảm giác đau ở vùng nướu. Thuốc có cả dạng uống và dạng bôi, tuy nhiên chỉ dùng cho trẻ trên 2 tuổi và không nên sử dụng quá 7 ngày liên tiếp để tránh nguy cơ tác dụng phụ.
- Orabase: Thuốc chỉ dùng cho trẻ trên 2 tuổi và không nên sử dụng thường xuyên nếu không có chỉ định của bác sĩ. Cần thận trọng khi dùng cho trẻ có tiền sử bệnh lý về hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản,… vì có thể gây ra các phản ứng không mong muốn.
- Huricaine: Thuốc có cơ chế giảm đau tương tự Anbesol và chỉ dùng cho trẻ trên 2 tuổi. Khi sử dụng, cần bôi trực tiếp vào vùng nướu đang đau, tránh lan sang vùng khác và không dùng quá 4 lần/ngày để không kích ứng niêm mạc.
4. Những rủi ro khi lạm dụng thuốc giảm đau mọc răng cho bé
Lạm dụng thuốc giảm đau mọc răng cho bé có thể dẫn đến tổn thương gan, thận, gây kích ứng, dị ứng và ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá của trẻ.
4.1 Tổn thương gan
Gan là cơ quan chuyển hóa chính của Paracetamol. Khi dùng quá liều, Paracetamol có thể gây hoại tử tế bào gan, sử dụng kéo dài sẽ dẫn đến tăng men gan, suy gan cấp,…
4.2 Ảnh hưởng đến thận và hệ tiêu hóa
Ibuprofen thuộc nhóm thuốc kháng viêm không Steroid có cơ chế ức chế tổng hợp Prostaglandin. Khi lạm dụng hoặc dùng kéo dài, thuốc có thể:
- Làm giảm tưới máu thận, đặc biệt ở trẻ đang mất nước do sốt hoặc tiêu chảy.
- Gây kích ứng niêm mạc dạ dày, dẫn đến đau bụng, buồn nôn hoặc xuất huyết tiêu hóa nếu dùng liều cao nhiều ngày.
Ở trẻ nhỏ, chức năng thận và hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện hoàn toàn nên tác động của thuốc càng nghiêm trọng hơn so với người trưởng thành.
4.3 Kích ứng và phản ứng dị ứng
Các thuốc bôi gây tê tại chỗ như Anbesol, Orabase, Huricaine có thể giảm đau tạm thời. Song, khi lạm dụng hoặc dùng sai độ tuổi, nguy cơ kích ứng niêm mạc tăng cao. Một số phản ứng có thể gặp gồm:
- Đỏ, rát hoặc phù nề nướu.
- Dị ứng da quanh miệng.
- Khó thở hoặc phản ứng quá mẫn ở trẻ có tiền sử hen suyễn, viêm phế quản.
5. Những loại thuốc bôi giảm đau mọc răng không nên dùng cho trẻ
Cha mẹ tuyệt đối không cho con dùng các loại thuốc giảm đau chứa Benzocaine hoặc Lidocaine hay các sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc.
5.1 Thuốc chứa Benzocaine
Benzocaine là thuốc gây tê tại chỗ, tuy nhiên đã có cảnh báo về nguy cơ Methemoglobinemia – rối loạn máu nghiêm trọng gây tím tái, khó thở, đe dọa tính mạng do giảm khả năng vận chuyển oxy trong máu. Vì vậy, các cơ quan y tế, trong đó có Viện Kiểm nghiệm Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) không khuyến cáo sử dụng thuốc chứa Benzocaine cho trẻ nhỏ.
5.2 Thuốc chứa Lidocaine
Theo khuyến cáo của FDA, Lidocain dạng dung dịch hoặc gel bôi nướu dễ bị rửa trôi nhanh trong khoang miệng và dễ bị nuốt phải. Khi hấp thu với lượng lớn, hoạt chất có thể gây co giật, tổn thương não, rối loạn tim mạch, thậm chí tử vong.
5.3 Sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc
Một số thuốc có gắn mác thảo dược thiên nhiên nhưng không công bố rõ thành phần, hàm lượng và tiêu chuẩn kiểm định. Các sản phẩm này có thể chứa cồn, chất bảo quản hoặc hoạt chất gây tê gây kích ứng nướu, dị ứng hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ.
6. Khi nào cần đưa bé đi khám thay vì tiếp tục dùng thuốc giảm đau?
Cần đưa trẻ đi khám ngay thay vì tiếp tục dùng thuốc giảm đau khi xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Sốt cao, thường trên 38,5°C và kéo dài quá 48 giờ không hạ dù đã sử dụng thuốc.
- Tiêu chảy nhiều lần, đi ngoài trên 5 lần/ngày, nôn liên tục hoặc có phát ban lan rộng.
- Trẻ quấy khóc dữ dội, bỏ ăn, mất ngủ hoặc ngủ li bì.
Như vậy có thể thấy, thuốc giảm đau mọc răng cho bé chỉ nên sử dụng khi trẻ đau nhiều, sốt cao, tiêu chảy,… Đặc biệt, khi sử dụng cha mẹ cần tuân thủ đúng liều lượng theo cân nặng, độ tuổi và có sự tư vấn của bác sĩ chuyên môn để tránh những rủi ro không đáng có.
