Lên răng là cột mốc quan trọng nhưng thường khiến bé đau nhức, quấy khóc, ăn ngủ kém. Nhận biết sớm các dấu hiệu và áp dụng đúng cách giảm đau khi bé mọc răng sẽ giúp cha mẹ chăm sóc chủ động hơn để bé vượt qua giai đoạn này nhẹ nhàng, an toàn.
1. Dấu hiệu bé đang đau khi mọc răng
Bé đau khi lên răng thường được cảnh báo với các dấu hiệu như: trẻ chảy dãi, sưng lợi quấy khóc, thích nhai cắn gặm đồ vật, bú ít bỏ ăn, sốt nhẹ, kéo tai dụi má và mất ngủ.
1.1 Trẻ bị chảy nước dãi
Chảy nước dãi là phản ứng sinh lý bình thường khi răng bắt đầu chồi lên, bởi lúc này tuyến nước bọt hoạt động mạnh hơn do nướu bị kích thích. Đồng thời, cảm giác đau và khó chịu cũng khiến bé khó kiểm soát lượng nước dãi trong miệng.
1.2 Sưng lợi
Khi răng sữa bắt đầu đẩy lên khỏi lợi, mô nướu sẽ sưng đỏ và căng tức. Đây là nguyên nhân trực tiếp gây đau và khiến bé dễ quấy khóc hơn bình thường. Chiếc răng đầu tiên thường gây khó chịu nhất. Cha mẹ quan sát thấy bé hay đưa tay vào miệng hoặc phản ứng mạnh khi chạm vào lợi, điều này có thể cho thấy bé đang đau.
1.3 Thích cắn gặm đồ vật
Cảm giác bứt rứt khi răng mới nhú gây căng tức vùng lợi. Lúc này, bé sẽ có xu hướng đưa vào miệng gặm cắn mọi thứ xung quanh.
1.4 Bú ít và hay bỏ ăn
Đau lợi khiến bé sợ cảm giác mút và nhai nên bú ít hoặc từ chối ăn dặm. Đồng thời, ở giai đoạn 6 tháng tuổi trở lên, hệ miễn dịch của trẻ bắt đầu thay đổi nên bé sẽ thường bị ốm.
1.5 Sốt nhẹ
Răng nhú thường gây sốt nhẹ. Nếu bé sốt cao, từ 39°C trở lên và kéo dài nhiều ngày có thể do nhiễm virus hoặc kèm các bệnh lý khác. Cha mẹ cũng không được chủ quan khi con sốt cao kèm ho, tiêu chảy hoặc phát ban.
1.6 Kéo tai, dụi má
Dây thần kinh vùng hàm, tai và má có liên kết với nhau nên cơn đau lợi có thể lan sang các vùng lân cận. Điều này có thể lý giải bé hay có biểu hiện kéo tai hoặc dụi má, đặc biệt khi nằm trong giai đoạn chuẩn bị nhú răng sữa.
1.7 Quấy khóc và khó chịu
Cơn đau âm ỉ kéo dài khiến trẻ dễ cáu gắt và khó chịu. Mức độ quấy khóc thường tăng vào buổi tối.
1.8 Trẻ mất ngủ
Cơn đau răng khiến trẻ khó chịu, mệt mỏi và cáu gắt. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ, nhất là vào ban đêm. Dấu hiệu thường thấy là trẻ hay giật mình tỉnh giấc và quấy khóc.
Theo chia sẻ của bác sĩ, những dấu hiệu trên thường xảy ra trước khi trẻ nhú răng khoảng 3-5 ngày. Khi răng mọc lên khỏi lợi (khoảng 5-7 ngày), triệu chứng sẽ giảm dần và không còn nghiêm trọng như trước. Trường hợp trẻ sốt cao dai dẳng, xuất hiện nhiễm trùng nướu cần đưa đi khám kịp thời.
2. Cách giảm đau cho bé khi mọc răng tại nhà
Theo các bác sĩ, phụ huynh có thể áp dụng các cách giảm đau khi trẻ mọc răng như chườm lạnh, ấn và chà nhẹ vùng nướu sưng, cho bé ngậm ti giả/vòng gặm nướu, sử dụng trà hoa cúc hoặc gel bôi lợi.
2.1 Chườm lạnh đúng cách
Dùng một khăn sạch, nhúng nước, vắt ráo rồi đặt trong ngăn mát tủ lạnh, không để ngăn đông. Khi khăn đủ mát, lấy chườm nhẹ vùng má ngoài khu vực răng sưng đau của bé. Hoặc bạn cũng có thể cho bé cắn hoặc nhai nhẹ. Khăn mát sẽ giúp co mạch nhẹ tại vùng nướu đang sưng, từ đó làm giảm cảm giác đau và viêm. Ngoài ra, khi bé nhai khăn, bề mặt vải mềm sẽ massage lợi để bé thoải mái hơn.
2.2 Ấn và chà nhẹ vùng nướu đang sưng
Massage nướu là biện pháp trực tiếp giúp giảm cảm giác căng tức. Trước khi thực hiện, cha mẹ cần rửa tay sạch bằng xà phòng và lau khô. Sau đó, dùng đầu ngón tay nhẹ nhàng ấn và xoa tròn lên vùng lợi đang sưng của con trong 1-2 phút.
Lực ấn vừa phải sẽ tạo áp lực ngược lên vùng răng đang chồi và giảm cảm giác đau nhức. Tuy nhiên, thao tác phải nhẹ nhàng, không chà xát mạnh.
2.3 Sử dụng trà hoa cúc
Trà hoa cúc có tính hàn, chứa flavonoid và bisabolol với khả năng chống viêm, hỗ trợ giảm kích ứng mô mềm. Sau khi hãm trà thì để trong ngăn mát tủ lạnh. Sau đó nhỏ vài giọt lên thìa sạch hoặc nhúng đầu ngón tay vào trà rồi massage nhẹ vùng nướu bị sưng đau.
Bạn không nên dùng trà hoa cúc có chứa caffeine vì có thể kích thích thần kinh làm bé khó ngủ. Đồng thời tránh sử dụng hoa cúc tươi không rõ nguồn gốc để tránh nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.
2.4 Cho bé ngậm ti giả hoặc vòng gặm nướu mềm
Khi vùng lợi có răng nhú căng tức, trẻ thường có xu hướng đưa mọi vật xung quanh vào miệng cắn. Vì vậy, bậc phụ huynh nên chuẩn bị ti giả hoặc vòng gặm nướu chất liệu mềm, an toàn để bé sử dụng. Nếu muốn làm mát để tăng hiệu quả giảm đau, bạn chỉ nên để trong ngăn mát tủ lạnh. Tuyệt đối không để ngăn đá vì nhiệt độ quá lạnh và vật cứng sẽ làm tổn thương mô nướu trẻ.
2.5 Dùng gel giảm đau theo tư vấn chuyên môn
Phụ huynh nên dùng gel bôi lợi giảm đau khi bé đau nhiều, quấy khóc liên tục và mất ngủ. Về dòng gel, cách sử dụng và các lưu ý cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.
3. Có nên dùng thuốc giảm đau khi trẻ mọc răng không?
Trẻ đau khi mọc răng có thể sử dụng thuốc giảm đau nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Các thuốc như Acetaminophen hoặc Ibuprofen được chỉ định với liều lượng phù hợp theo cân nặng và độ tuổi. Một số gel bôi lợi như Anbesol, Orabase hoặc Huricaine cũng mang lại hiệu quả tốt.
4. Những cách giảm đau khi bé mọc răng không nên áp dụng
Khi bé mọc răng, cha mẹ tuyệt đối không dùng gel bôi lợi chứa benzocaine hoặc lidocaine, đeo vòng hổ phách, cho bé gặm đồ cứng, đông đá và chứa chất lỏng.
- Gel chứa benzocaine hoặc lidocaine: Benzocaine hoặc Lidocaine dùng cho trẻ nhỏ, đặc biệt là dưới 2 tuổi. Hai chất này khiến trẻ bị co giật, tổn thương não, gặp các vấn đề tim mạch, thậm chí tử vong.
- Đeo vòng hổ phách: Nhiều người có quan niệm đeo vòng hổ phách có tác dụng giảm đau, song chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh điều này. Trong khi đó, FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) đã nhận được nhiều báo cáo về trường hợp trẻ sơ sinh và trẻ em bị mắc nghẹn, nghẹt thở và tử vong do vòng cổ hổ phách.
- Gặm vật cứng hoặc đông đá: Không để bé gặm đá viên, đồ gặm nướu đông đá, thìa kim loại hoặc các vật cứng, góc cạnh vì dễ làm tổn thương nướu. Đồ cứng lạnh còn tăng nguy cơ bỏng lạnh và gia tăng cơn ê buốt.
- Dùng đồ gặm chứa chất lỏng: Mẹ không nên cho bé ngậm đồ gặm nướu hay các vật dụng chứa chất lỏng. Chúng dễ bị rách và rò rỉ chất lỏng bên trong, đồng thời tạo ra các cạnh sắc nhọn tổn thương miệng bé.
5. Một số lưu ý giúp bé mọc răng nhẹ nhàng hơn
Để quá trình lên răng của con diễn ra thuận lợi, cha mẹ cần chú ý những điều sau:
- Vệ sinh răng miệng đúng cách: Lau nướu và răng bé bằng gạc mềm nhúng nước muối sinh lý sau mỗi lần ăn, đồng thời ưu tiên thức ăn mềm, xay/nghiền nhuyễn và chia nhỏ thành nhiều bữa.
- Theo dõi sức khỏe sát sao: Nếu bé sốt nhẹ và tiêu chảy nên tham khảo ý kiến bác sĩ về thuốc hạ sốt kết hợp bổ sung đầy đủ nước. Lượng nước sẽ dựa trên cân nặng của trẻ và lượng sữa mẹ đã bú.
- Thường xuyên vỗ về và trấn an: Khó chịu khi lên răng khiến bé ngủ kém và cáu gắt, vì vậy sự gần gũi của cha mẹ rất quan trọng. Hãy thường xuyên nói chuyện, trấn an bé để con dần quên đi cảm giác khó chịu.
Lên răng khiến bé đau nhức và mệt mỏi trong vài ngày. Khi cha mẹ nhận biết sớm các dấu hiệu và áp dụng cách giảm đau khi bé mọc răng phù hợp, con sẽ vượt qua giai đoạn này nhẹ nhàng hơn. Bạn cũng đừng quên đưa con đi khám khi các dấu hiệu đau nhức, sốt cao hay tiêu chảy ngày càng nặng và kéo dài.
