Tác hại của niềng răng và những lưu ý quan trọng cần biết

Tác hại của niềng răng không chỉ dừng lại ở những khó chịu thông thường mà đôi khi còn để lại hậu quả nghiêm trọng nếu thực hiện sai kỹ thuật hoặc không chăm sóc đúng cách. Dù niềng răng là phương pháp phổ biến giúp cải thiện khớp cắn và thẩm mỹ gương mặt, nhưng nhiều nghiên cứu nha khoa đã chỉ ra rằng quá trình chỉnh nha có thể đi kèm với nhiều biến chứng không mong muốn nếu thiếu sự giám sát chuyên môn (Journal of Clinical Orthodontics, 2020).

Những vấn đề khi niềng răng thường gặp

Trong giai đoạn đầu niềng răng, nhiều người thường trải qua những khó chịu tạm thời. Đây là phản ứng bình thường, nhưng nếu không được theo dõi kỹ, chúng có thể trở thành dấu hiệu cảnh báo biến chứng.

Niềng răng bị nhiệt miệng

Một trong những vấn đề phổ biến ở người niềng răng là nhiệt miệng. Khi mắc cài và dây cung cọ xát vào niêm mạc miệng, chúng tạo ra các vết loét nhỏ, gây đau rát khi ăn uống hoặc nói chuyện. Nếu vết loét không được chăm sóc đúng cách, quá trình lành thương sẽ kéo dài, tăng nguy cơ viêm nhiễm. Đặc biệt, ở những người có sức đề kháng yếu, tình trạng viêm có thể lan rộng, ảnh hưởng đến cả nướu và khoang miệng.

Niềng răng bị vàng

Răng ố vàng là tình trạng thường gặp trong quá trình niềng, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc vệ sinh không triệt để khi mắc cài che phủ bề mặt răng. Các mảng bám, vi khuẩn và thức ăn thừa tích tụ lâu ngày tạo thành cao răng, làm răng đổi màu. Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), có tới 60% người niềng răng gặp phải tình trạng đổi màu răng nếu không vệ sinh đúng cách. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu.

Niềng răng bị ê buốt

Trong 1–2 tuần đầu tiên, cảm giác ê buốt là hoàn toàn bình thường bởi răng đang thích nghi với lực siết từ dây cung, khiến chúng dịch chuyển dần về vị trí mới. Tuy nhiên, nếu ê buốt kéo dài nhiều tuần hoặc đau nhức dữ dội, đây có thể là dấu hiệu bất thường như men răng bị tổn thương, răng bị lung lay hoặc tủy răng chịu áp lực quá lớn. Lúc này, người bệnh cần thăm khám ngay để tránh biến chứng nặng hơn.

Hôi miệng khi niềng răng

Một trong những tác hại thường bị bỏ qua là hôi miệng. Khi đeo mắc cài, thức ăn dễ bị kẹt lại ở kẽ răng và quanh dây cung. Nếu không làm sạch kỹ, vi khuẩn sẽ phân hủy các mảnh thức ăn này, tạo ra hợp chất lưu huỳnh bay hơi là nguyên nhân chính gây mùi hôi khó chịu. Tình trạng này kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến giao tiếp hàng ngày mà còn là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý răng miệng tiềm ẩn như viêm nướu hoặc sâu răng.

Niềng răng có bị rụng răng sớm không?

Một trong những lo lắng phổ biến là niềng răng có thể làm rụng răng. Trên thực tế, chỉnh nha không trực tiếp gây mất răng, nhưng nếu lực siết mắc cài không phù hợp, nướu và xương ổ răng có thể bị tổn thương. Nghiên cứu của American Journal of Orthodontics (2019) cho thấy, khoảng 3–5% trường hợp niềng răng gặp tình trạng tiêu xương ổ răng mức độ nhẹ, làm răng lung lay và tăng nguy cơ rụng răng sớm.

Tác hại của niềng răng sai kỹ thuật

Nếu niềng răng không được thực hiện tại nha khoa uy tín hoặc bác sĩ thiếu kinh nghiệm, hậu quả có thể nghiêm trọng và kéo dài.

Viêm, nhiễm trùng nướu

Khi dây cung hoặc mắc cài được gắn sai vị trí, chúng có thể cọ xát liên tục vào lợi, tạo ra các vết thương hở nhỏ. Đây là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn trong khoang miệng xâm nhập và gây viêm nướu, sưng đỏ, thậm chí chảy máu. Nếu tình trạng này kéo dài mà không được xử lý, viêm có thể lan rộng, dẫn đến nhiễm trùng nặng và làm suy yếu mô nâng đỡ răng.

Niềng răng bị lòi chân răng

Một trong những tác hại nghiêm trọng nhất là chân răng bị lộ ra ngoài. Nguyên nhân chính thường đến từ lực siết quá mạnh hoặc không đồng đều trong quá trình chỉnh nha. Khi đó, xương ổ răng bị tiêu biến dần, không còn đủ độ dày để bao bọc, khiến chân răng lộ rõ. Tình trạng này không chỉ làm răng yếu đi, dễ lung lay mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính thẩm mỹ nụ cười.

Sâu răng

Việc đeo mắc cài khiến bề mặt răng bị che khuất một phần, khó làm sạch triệt để bằng bàn chải thông thường. Thức ăn và mảng bám dễ tích tụ quanh chân răng, mắc cài và dây cung, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Lâu dần, axit từ vi khuẩn ăn mòn men răng, gây sâu răng, đau nhức và thậm chí ảnh hưởng đến tiến độ niềng.

Cấu trúc xương hàm thay đổi

Nếu bác sĩ không tính toán chính xác lực dịch chuyển của răng, xương hàm có thể bị tác động lệch hướng. Điều này dễ dẫn đến biến dạng khuôn mặt, khớp cắn sai lệch nặng hơn hoặc răng bị đẩy ra ngoài cung hàm. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi cấu trúc xương này gây lệch mặt vĩnh viễn và cần can thiệp phẫu thuật để khắc phục.

Mất canxi trên răng

Trên bề mặt răng có thể xuất hiện các đốm trắng đục – dấu hiệu mất khoáng. Nguyên nhân là do vi khuẩn và axit trong khoang miệng phá hủy lớp men răng, rút dần canxi ra khỏi cấu trúc. Nếu không khắc phục kịp thời, tình trạng này có thể phát triển thành sâu răng hoặc khiến men răng yếu, dễ bị mòn.

Cứng khớp thái dương – hàm

Trong quá trình niềng, lực kéo không đều có thể làm thay đổi vị trí vận động của khớp thái dương – hàm. Kết quả là bệnh nhân gặp tình trạng cứng khớp, đau mỏi khi nhai, há miệng hoặc thậm chí nghe thấy tiếng “lục cục” khi cử động hàm. Đây là biến chứng ảnh hưởng lớn đến chức năng ăn nhai và chất lượng sống.

Niềng răng xong bị chìa

Thay vì răng đều và thẳng hàng, có những trường hợp sau khi tháo niềng, răng cửa lại bị chìa ra phía trước. Điều này xuất phát từ việc bác sĩ không kiểm soát tốt lực kéo hoặc phác đồ chỉnh nha sai ngay từ đầu. Răng chìa ra không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn khiến khớp cắn không chuẩn, tăng nguy cơ sang chấn khớp.

Niềng răng bị méo miệng hoặc cụp

Nếu chỉnh nha sai kỹ thuật, lực kéo răng không cân xứng sẽ khiến cung hàm biến dạng, dẫn đến gương mặt mất cân đối. Người bệnh có thể bị cụp môi, méo miệng, cằm lệch sang một bên. Đây là hậu quả nặng nề, khó khắc phục và nhiều khi cần phải niềng lại hoặc kết hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm.

Những lưu ý sau khi niềng răng

Để hạn chế tối đa tác hại của niềng răng, bạn cần đặc biệt lưu ý đến yếu tố nha khoa và cách chăm sóc sau chỉnh nha:

• Chọn nha khoa được cấp phép từ Sở Y tế: Đây là tiêu chí đầu tiên để đảm bảo an toàn pháp lý và chất lượng điều trị.
• Đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao: Bác sĩ có chứng chỉ chỉnh nha quốc tế sẽ giúp kiểm soát lực kéo chính xác, giảm rủi ro.
• Cơ sở vật chất hiện đại: Ứng dụng công nghệ 3D X-Matrix, AI trong lập phác đồ chỉnh nha có thể giảm tới 99% biến chứng so với phương pháp truyền thống.
• Chính sách chăm sóc, bảo hành đầy đủ: Giúp bệnh nhân yên tâm trong suốt quá trình dài từ 1–3 năm.
• Chăm sóc vệ sinh răng miệng đúng cách: Sử dụng bàn chải kẽ, chỉ nha khoa, nước súc miệng kháng khuẩn để tránh sâu răng và hôi miệng.
• Thăm khám định kỳ: Tái khám đúng lịch để bác sĩ điều chỉnh lực siết, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Tác hại của niềng răng không chỉ dừng lại ở cảm giác ê buốt hay khó vệ sinh răng miệng, mà còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tiêu xương, lệch mặt, viêm nướu nếu thực hiện sai kỹ thuật. Chính vì vậy, lựa chọn nha khoa uy tín, bác sĩ giàu kinh nghiệm và duy trì chăm sóc đúng cách chính là chìa khóa để bạn đạt được nụ cười đều đẹp, khỏe mạnh lâu dài.